Zawiadomienia

1. Jestem ofiarą zatorów płatniczych – co mogę zrobić?
Podmiot, który podejrzewa, że stał się ofiarą zatorów płatniczych, może zgłosić do UOKiK zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez kontrahenta. Postępowanie jednak zostanie wszczęte tylko wtedy, gdy z posiadanych przez Prezesa UOKiK informacji będzie wynikało, że suma niespełnionych lub spełnionych po terminie świadczeń pieniężnych w ciągu 3 kolejnych miesięcy (kalendarzowych) wynosi co najmniej:
5 mln zł – w latach 2020 i 2021,
2 mln zł – od roku 2022.
Przedsiębiorcy, którzy nie otrzymali w terminie zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi mogą dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej, składając powództwo do sądu, lub wykorzystać instrumenty pozasądowego rozstrzygania sporów.

Art. 13d ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

2. Kto może zgłosić Prezesowi Urzędu zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych?
Zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może złożyć do UOKiK każdy, kto podejrzewa, że dany podmiot opóźnia się z zapłatą świadczeń pieniężnych, a suma wartości tych należności w ciągu 3 kolejnych miesięcy (kalendarzowych) wynosi co najmniej:

  • 5 mln zł – w latach 2020 i 2021,
  • 2 mln zł – od roku 2022.
3. W jaki sposób można zgłosić Prezesowi Urzędu zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych?
Zawiadomienie można:

  • przesłać pocztą na adres: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa,
  • złożyć osobiście w kancelarii ogólnej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
  • przesłać w formie dokumentu elektronicznego, za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP,
  • przesłać za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: zatory@uokik.gov.pl.
4. Czy po otrzymaniu zawiadomienia dotyczącego podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych Prezes UOKiK zawsze podejmuje działania?
Nie, samo zawiadomienie nie zobowiązuje UOKiK do podjęcia formalnych działań. Postępowanie jest bowiem prowadzone z urzędu, a nie na wniosek podmiotów.
5. Co powinno zawierać zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych?
Zawiadomienie to powinno zawierać:

  • wskazanie podejrzanego przedsiębiorcy (nazwa, NIP, adres albo siedziba),
  • opis stanu faktycznego będącego podstawą zawiadomienia,
  • uprawdopodobnienie wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych,
  • dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie (imię i nazwisko, firma przedsiębiorcy, NIP, adres).

Do zawiadomienia dołącza się wszelkie dokumenty, które mogą stanowić dowód wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych.

6. Co powinien zawierać opis stanu faktycznego, o którym mowa w zawiadomieniu?
Opis stanu faktycznego powinien zawierać opis zaistniałych zdarzeń czy zauważonych okoliczności wskazujących na to, że konkretny przedsiębiorca łamie zakaz nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. W szczególności opis powinien zawierać informacje o konkretnych transakcjach handlowych i wynikających z nich świadczeniach pieniężnych, które zostały niespełnione lub spełnione po terminie. Należy przy tym pamiętać, że postępowanie UOKiK może dotyczyć wyłącznie świadczeń pieniężnych, które stały się wymagalne po dniu 1 stycznia 2020 r.
7. Czy zgłaszający zawiadomienie jest stroną postępowania?
Zgłaszający nie jest stroną postępowania. Stroną postępowania jest jedynie przedsiębiorca, wobec którego zostało wszczęte postępowanie w sprawie. W związku z tym zawiadamiający nie jest informowany o przebiegu postępowania. Otrzymuje natomiast pisemną informację o sposobie rozpatrzenia zawiadomienia, jeżeli wskaże adres korespondencyjny, na który taką informację można przesłać.
8. Czym jest uprawdopodobnienie wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń, o którym mowa w zawiadomieniu?
W zawiadomieniu należy zawrzeć wszelkie informacje znane zawiadamiającemu, mające znaczenie dla wstępnej oceny sprawy. O uprawdopodobnieniu naruszenia ustawy można mówić wówczas, gdy przedstawione w zawiadomieniu informacje, w ocenie Prezesa UOKiK, świadczą, że mogło dojść do nadmiernego opóźnienia się ze spełnianiem świadczeń. Uprawdopodobnienie pojmowane jest jako środek zastępczy dowodu w ścisłym znaczeniu, niedający pewności, a dający wyłącznie prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Nie jest to równoznaczne z jego pełnym udowodnieniem. Wystarczają także dowody pośrednie i domniemania faktyczne, czyli wyciąganie logicznych wniosków o faktach na podstawie innych ustalonych faktów.
9. Czy zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych można zgłosić anonimowo?
Zawiadomienie w tej sprawie powinno zawierać dane identyfikujące podmiot zgłaszający. Dzięki nim UOKiK będzie mógł powiadomić zgłaszającego o sposobie rozpatrzenia sprawy. Urząd nie będzie ujawniał danych zgłaszającego.
10. Czy ujawniana jest tożsamość osoby (podmiotu) składającego zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych? Jak chronione są te dane?
Dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie oraz treść zawiadomienia nie podlega włączeniu do akt prowadzonego postępowania na żadnym etapie postępowania ani po jego zakończeniu. Ponieważ postępowanie wszczynane jest z urzędu (nie na wniosek), to zawiadomienie nie podlega włączeniu do akt prowadzonego postępowania, a przedsiębiorca, wobec którego toczy się postępowanie, ma prawo wglądu wyłącznie do akt tego postępowania.

W decyzji Prezesa UOKiK będą wskazane świadczenia pieniężne, niespełnione lub spełnione po terminie przez stronę postępowania. Wśród nich może znajdować się świadczenie pieniężne dotyczące podmiotu, który złożył zawiadomienie, jednakże bez identyfikacji go jako podmiotu zawiadamiającego.

11. Czy można wycofać złożone zawiadomienie dotyczące podejrzenia wystąpienia nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych?
Zawiadomienia po złożeniu nie da się wycofać, gdyż UOKiK wszczyna postępowanie z urzędu, a nie na wniosek.
12. Czy zawiadamiający jest informowany o sposobie rozpatrzenia sprawy?
Prezes UOKiK przekazuje zawiadamiającemu informację o sposobie rozpatrzenia tego zawiadomienia wraz z uzasadnieniem. Dotyczy to także przypadków, gdy UOKiK nie podejmie działań związanych ze zgłoszeniem.
13. Czy Prezes Urzędu może wyegzekwować spłatę zaległych świadczeń pieniężnych na rzecz przedsiębiorcy?
Postępowanie prowadzone przez Prezesa UOKiK nie zaspokoi roszczeń indywidualnych wierzyciela wobec swego dłużnika. Celem postępowań prowadzonych przez Prezesa Urzędu jest ochrona pośrednia, prowadzona w ramach ochrony interesu publicznego, poprzez motywowanie dłużników do terminowego regulowania płatności.

Natomiast postępowanie administracyjne nie wyklucza dochodzenia indywidualnych roszczeń na drodze sądowej. Stosowanie prywatnoprawnych środków ochrony prawnej jest niezbędne w sprawach indywidualnych, celem dochodzenia swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej.

Przedsiębiorca winien dochodzić swych praw, występując z powództwem do sądu cywilnego, a decyzja Prezesa UOKiK może w tym wypadku stanowić dodatkowy, ważny argument w sprawie. Egzekucja roszczeń indywidualnych przez przedsiębiorców może nastąpić wyłącznie w drodze cywilnej przed sądem powszechnym.

Art. 13v ust 3 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych

14. Jak z punktu widzenia prawa rozumiana jest sytuacja, gdy kontrahent w sposób nieuzasadniony wydłuża terminy zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi?
Nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi są czynem nieuczciwej konkurencji, polegającym w szczególności na:

  • naruszeniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych,
  • rażącym odstępstwie od dobrych praktyk handlowych, które narusza zasadę działania w dobrej wierze i zasadę rzetelności,
  • niedostosowaniu do harmonogramu dostawy towarów lub harmonogramu wykonania usługi,
  • nieuwzględnieniu właściwości towaru lub usługi, które są przedmiotem umowy.
15. Z jakich uprawnień mogę skorzystać w powyższej sytuacji?
Wierzyciel może korzystać z uprawnień przewidzianych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w szczególności z roszczenia o odszkodowanie lub o zwrot bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Wierzycielowi przysługuje również roszczenie zaniechania niedozwolonych działań, polegających na nieuzasadnionym wydłużaniu terminów zapłaty bez względu na to, czy działanie to miało negatywne konsekwencje dla wierzyciela. Ponadto może wystąpić do dłużnika o usunięcie skutków niedozwolonych działań.

Nieuzasadnione wydłużanie terminów płatności w przypadku dostarczonych produktów rolnych lub spożywczych jest traktowane jako forma nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej. Może zatem zostać objęte postępowaniem UOKiK w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.


Do pobrania

Zebrane pytania i odpowiedzi (format: .pdf, rozmiar: 493KB)